Krajowe centra powołań

Geneza, organizacja izadania

Krajowe Centra Powołaniowe zaczęły powstawać w krajach Europy Zachodniej w drugiej połowie lat sześćdziesiątych, a więc tuż po zakończeniu Soboru Watykańskiego II. Inspiracją do ich powstawania było z jednej strony soborowe spojrzenie na naturę duszpasterstwa w ogóle a z drugiej strony dostrzeganie coraz wyraźniejszych znaków nadchodzącego kryzysu powołań. W tej sytuacji potrzebą chwili stało się szukanie nowych form duszpasterskiej troski o powołanych.

Jednym z najważniejszych przejawów nowych form duszpasterstwa powołań okazały się właśnie Krajowe Centra Powołaniowe. Ich zaistnienie wiązało się zwykle w pierwszej fazie z intensyfikacją troski o powołania ze strony duchowieństwa diecezjalnego i zakonnego. Intensyfikacja ta w sposób naturalny prowadziła do poszukiwania konkretnych form współpracy oraz integracji działań a w konsekwencji do powstania centralnego ośrodka, który koordynowałby duszpasterstwo powołań w skali danego kraju.

Typowym przykładem są tu Włochy. Tuż po Soborze niektórzy zakonnicy wyszli z pierwszymi inicjatywami spotkań i przemyśleń powołaniowych. Szybko dołączyli do nich księża diecezjalni odpowiedzialni za powołania a także żeńskie zgromadzenia zakonne i członkowie Instytutów Świeckich.

Tego typu inicjatywy duszpasterskie prowadzące do powstania Krajowego Centrum Powołań zyskały wsparcie Konferencji Episkopatu Włoch, która w 1969 roku zatwierdziła nominację pierwszego Dyrektora KCP (Krajowego Centrum Powołań). Pod egidą Konferencji Episkopatu KCP zorganizowało I Krajowy Kongres Powołań w dniach od 9 do 12 lutego 1970 r.

Techniczna nazwa: "Krajowe Centrum Powołań" pojawiła się pierwszy raz w 1970 r. w dokumencie Rady Głównej Konferencji Episkopatu Włoch nt. współpracy między duchowieństwem diecezjalnym i zakonnym w dziedzinie troski o powołania. Ten sam dokument zawierał wezwanie do tworzenia Diecezjalnych Ośrodków Powołaniowych.

6 lutego 1975 r. Konferencja Episkopatu Włoch zatwierdziła pierwszy tymczasowy jeszcze statut KCP na okres trzech lat.

29 czerwca 1979 r. przyjęto statut, który obowiązuje do dziś a KCP zostało uznane za organ złączony z Konferencją (l'organismo collegato).

7 kwietnia 1997 r. ranga KCP wzrosła jeszcze bardziej, gdyż specjalnym listem Sekretarz Generalny Konferencji włączył Centrum do organów Konferencji Episkopatu na równi z Komisjami Konferencji Episkopatu Włoch. W liście czytamy m.in.: "Rada Główna Episkopatu, analizując wszystkie uwagi i sugestie wynikłe z dyskusji w gronie Rady, wyraziła najpierw uznanie dla aktywności Dyrektora Centrum i jego współpracowników we wszystkich tych latach i postanowiła, że KCP będzie włączone w strukturę Konferencji Episkopatu już nie jako organ złączony lecz jako organ należący do Konferencji Episkopatu Włoch, na równi z Caritas Włoską i z Komisjami Episkopatu".

Gdy chodzi o główne zadania KCP, to 2 punkt statutu formułuje je w następujący sposób: "Nawiązując do treści zawartych we wstępie do niniejszego statutu i do powszechnej troski Kościoła o powołania, uznaje się Krajowe Centrum Powołań za specyficzne narzędzie, które służy animacji duszpasterstwa powołań do specjalnej konsekracji: w kapłaństwie, diakonacie, życiu zakonnym, w instytutach świeckich i życiu misyjnym." Punkt 3 statutu precyzuje powyższy zapis stwierdzając, że "KCP ma za zadanie STUDIUM, KOORDYNOWANIE DZIAŁAŃ I PROMOCJĘ."

Historia KCP we Włoszech odzwierciedla posoborowe przemiany w duszpasterstwie powołań: najpierw było to doraźne duszpasterstwo "ratunkowe", następnie w latach 70-tych duszpasterstwo przemian a obecną fazę można nazwać duszpasterstwem odnowy.

Ostatnie lata działania KCP we Włoszech to umieszczenie duszpasterstwa powołań w horyzoncie nowej ewangelizacji. Wymaga to odnowienia kultury powołaniowej (Orędzie Ojca Świętego na Światowy Dzień Modlitw o powołania 1993) oraz dostosowania duszpasterstwa powołań do aktualnej misji Kościoła. Podstawowym dokumentem w tym względzie jest "Pastores dabo vobis", w którym Jan Paweł II ukazuje troskę o powołania w świetle "Ewangelii powołania" oraz w Kościele stanowiącym "misterium vocationis" (nr 34).

Formy działałności Krajowego Centrum Powołań we Włoszech

1. Krajowe Kongresy powołań

Są one organizowane regularnie, z reguły każdego roku. Ich celem jest pogłębiona refleksja na wybrane, aktualne zagadnienia z zakresu teologii i praktyki duszpasterstwa powołań. Oto tematyka dotychczasowych Kongresów:

  • duszpasterstwo powołań w Kościele lokalnym (1973);
  • ewangelizacja a powołania (1975);
  • powołanie chrześcijańskie a posługi w Kościele (1978);
  • nowe pokolenia a drogi duszpasterstwa powołań (1980);
  • Kościół lokalny w służbie powołań (1981);
  • parafia a powołania (19820;
  • młodzi dzisiaj: jaka propozycja powołaniowa? (1984);
  • młodzi dzisiaj: od odkrycia do pójścia za powołaniem (1985);
  • miłość, służba i powołania (1986);
  • grupy, ruchy, stowarzyszenia: jakie duszpasterstwo powołań? (1987);
  • kobieta dzisiaj: jaka propozycja powołaniowa? (1988);
  • nowi młodzi a powołania (1989);
  • rodzina dzisiaj: jaka przestrzeń na dojrzewanie powołań? (1990);
  • propozycje powołaniowe w katechezie (1991);
  • odpowiedzialność dorosłych we wspólnocie wierzących za duszpasterstwo powołań (1992);
  • dlaczego modlić się o powołania? (1993);
  • celebrujemy w Chrystusie nasze powołanie (1994);
  • asceza chrześcijańska a powołania (1995);
  • dziewictwo w służbie Królestwa: powołanie do miłości (1996);
  • ubóstwo a powołania (1997);
  • posłuszeństwo a powołania (1998 - w przygotowaniu).

2. Szkolenia

Od 1984 r. KCP organizuje Seminaria dla referentów powołaniowych oraz dla kierowników duchowych. Owocem tych Seminariów są publikacje: "Kierownictwo duchowe a rozeznanie powołania" (Ed. Paoline, 1992), "Kierownictwo duchowe a towarzyszenie powołaniom" (Ed. Ancora, 1996), "Kierownictwo duchowe: dojrzałość ludzka a powołania" (Ed. Ancora, 1997).

3. Biuletyn "Powołania"

Istnieje od 1970 r. Określany jest jako "kwartalnik poświęcony dokumentacji, formacji oraz informacji związanych z działaniem KCP". Oto niektóre z tematów przewodnich kolejnych numerów biuletynu:

  • wymiar powołaniowy duszpasterstwa młodych;
  • powołania: zrealizować się w Chrystusie;
  • rodzina a powołania;
  • rozróżnianie powołaniowe;
  • młodzi, modlitwa i powołania;
  • młodzi: dojrzałość powołaniowa i świadomość misyjna;
  • duchowość a powołania;
  • powołania i posługi;
  • kobieta dzisiaj: jakie propozycje powołaniowe ?;
  • młodzi młodym;
  • powołanie jest drogą;
  • świeccy a powołania;
  • szkoła w służbie powołaniom;
  • rodzina wychowuje do decyzji powołaniowych;
  • moje "tak" Chrystusowi w Kościele;
  • Diecezjalne centrum powołaniowe w służbie parafiom;
  • formacja kapłanów a duszpasterstwo powołań;
  • młodzi, etyka, powołania
  • biskupi a powołania;
  • katecheza a powołania;
  • bierzmowanie a powołania;
  • sfera emocjonalna a powołania;
  • wymiar powołaniowy duszpasterstwa rodzin;
  • liturgia a powołania;
  • kultura a powołania;
  • powołania do życia konsekrowanego;
  • powołaniowe znaczenie cierpienia;
  • rekolekcje a powołania;
  • nowe formy towarzyszenia powołanym;
  • seminaria i alumni w służbie powołań;
  • proboszcz jako animator powołaniowy we wspólnocie wierzących;
  • ubóstwo: powołanie do miłości.

4. Animacja powołaniowa

Inspirowanie różnych form aktywności z racji Światowego dnia modlitw o powołania: przygotowanie modlitw, katechez, podawanie tematów przewodnich dla różnego typu spotkań, przygotowanie materiałów dla bierzmowanych, lectio divina dla grup formacyjnych, materiały do przeprowadzenia tygodnia powołaniowego w parafiach, rekolekcje dla młodych, materiały dla ministrantów, młodzieży i dzieci, materiały dla osób konsekrowanych, orędzie Ojca Świętego.

5. Koordynacja Duszpasterstwa Powołań

KCP koordynuje wszelkie formy troski o powołania poprzez sieć połączeń i współpracy z Diecezjalnymi Centrami Powołań. Co dwa lata odbywają się spotkania informacyjno-formacyjne dla Dyrektorów Diecezjalnych Centrów Powołaniowych.
Oto tematy takich spotkań:

  • duszpasterstwo powołań w Kościołach lokalnych (1983);
  • promowanie powołań zakonnych w misji dzisiejszego Kościoła (1985 - z udziałem przedstawicieli różnych form życia konsekrowanego);
  • wymiar powołaniowy duszpasterstwa młodych: weryfikacja inicjatyw i nowe propozycje (1987);
  • diecezjalne centrum powołań w służbie parafii (1989);
  • diecezjalne centrum powołań a program duszpasterski diecezji (1991);
  • wymiar powołaniowy w formacji religijnej młodych (1993);
  • Ewangelia miłości wezwaniem dla młodych (1995);
  • diecezjalne centrum powołań i jego dyrektor: ku nowej tożsamości? (1997).

Diecezjalne Centra Powołaniowe - na przykładzie Włoch

W 97,4% diecezji włoskich (jest ich 280) istnieją diecezjalne centra powołaniowe, które pełnią rolę koordynującą wobec wszystkich form troski o powołania na terenie diecezji. Problemem jest częsta zmiana dyrektorów oraz mało doświadczony personel.

Tylko 6,3% dyrektorów zajmuje się wyłącznie duszpasterstwem powołań. 72,3% Centrów nie ma statutu ani niezależności organizacyjnej. Zwykle Centra te są wtedy elementem duszpasterstwa młodych albo związane są z seminariami duchownymi. Tylko 15,4% Centrów ma własny roczny program duszpasterski. Pozostałe kierują się wskazaniami Krajowego Centrum Powołań oraz doraźnymi potrzebami czy inicjatywami.

Gdy chodzi o działalność diecezjalnych centrów powołaniowych to we wszystkich niemal diecezjach kierowana jest ona do młodzieży. 9,2% centrów prowadzi formację referentów powołaniowych, 8,7% prowadzi działania na rzecz większej aktywności powołaniowej osób duchownych. 5,7% ma stały kontakt z grupami i ruchami formacyjnymi.

Większość działań to raczej akcje. Brakuje programów średnio- i długofalowych. Szwankuje współpraca między duchowieństwem diecezjalnym a zakonnym. Zwykle górę biorą interesy partykularne. Istnieje schizofreniczny rozdźwięk między teorią o współpracy powołaniowej a codzienną praktyką. Brakuje animatorów powołaniowych. Tylko 9, 2% centrów prowadzi formację takich osób. Brakuje zatem tych, którzy na co dzień towarzyszą powołanym.

W ostatnich latach problemy te jeszcze się powiększyły. Mimo bowiem, że duszpasterstwo powołań we wszystkich diecezjach stanowi pilny problem to jednak nadal traktowane jest jako "kopciuszek" w stosunku do innych rodzajów duszpasterstw.

Z tych względów I Europejski Kongres Powołań widziany jest jako dar i znak nadziei także dla Kościoła we Włoszech.
Źródłem powyższych informacji jest dokument przedstawiony na Kongresie Powołań w Rzymie przez:

  • Ks. Bp Italo CASTELLANI, Ordynariusz Diecezji Faenza, Dyrektor Krajowego Centrum Powołań we Włoszech
  • Dyrektorzy Krajowych Centrów Powołań zdecydowali na koniec I Europejskiego Kongresu Powołań, że będą się spotykać co dwa lata w którymś z miast europejskich. Najbliższe spotkanie przewidziane jest w lipcu 1999 roku w Budapeszcie.

Krajowa Rada Duszpasterstwa Powołań - propozycje do statutu

1. Organizacja i skład osobowy

Krajowa Rada Duszpasterstwa Powołań (KRDP) jest organem działającym przy Konferencji Episkopatu Polski i na jej zlecenie. Zostaje ona powołana przez Biskupa - Delegata Konferencji Episkopatu Polski ds. Powołań, który jest jednocześnie Przewodniczącym Rady.

W skład KRDP wchodzą:

  • Krajowy Duszpasterz Powołań,
  • Sekretarze Rady,
  • kapłani wydelegowani przez poszczególnych Metropolitów,
  • osoby zakonne i świeckie wydelegowane przez Wyższych Przełożonych Zakonnych oraz przez Wyższych Przełożonych Instytutów Świeckich.

Na spotkania KRDP mogą być zapraszani eksperci i goście, korzy nie są jej członkami.
Funkcja Przewodniczącego nie podlega kadencyjności natomiast KADENCJA członków Rady trwa 3 lata.br />Po tym okresie na wniosek Przewodniczącego dany członek może pozostać w gronie Rady na kolejną kadencję.

2. Cele i formy działalności

Podstawowym celem KRDP jest działalność związana z wypełnianiem troski Kościoła o powołania kapłańskie i zakonne oraz o powołania misyjne a także o powołania do świeckich instytutów życia konsekrowanego.

Główne formy działalności KRDP to przygotowywanie:

  • długofalowych PROGRAMÓW duszpasterstwa powołań,
  • promowanie STUDIÓW I INICJATYW z tego zakresu,
  • przygotowywanie MATERIAŁÓW powołaniowych,
  • prowadzenie FORMACJI referentów powołaniowych diecezjalnych i zakonnych oraz innych osób towarzyszących powołanym,
  • KOORDYNOWANIE wszelkich działań z zakresu duszpasterstwa powołań w Kościele w Polsce.

Szczególnie ważnym zadaniem jest koordynacja działań i promowanie współpracy na polu powołaniowym między duchowieństwem diecezjalnym a zgromadzeniami zakonnymi i instytutami świeckimi.

KRDP wydaje co roku BIULETYN, który zawiera dokumentację prac Rady a także aktualne dokumenty Kościoła, dane statystyczne oraz informacje wydawnicze o problematyce powołaniowej.

Spotkania zwyczajne KRDP odbywają się dwa razy w roku. KRDP przygotowuje wiosenne i jesienne spotkania diecezjalnych i zakonnych referentów powołaniowych oraz materiały związane ze Światowym Dniem Modlitw o Powołania. Podejmuje również współpracę ze środkami społecznego przekazu, aby inspirować powszechną modlitwę w intencji powołań oraz promować kulturę powołaniową we wszystkich wspólnotach wierzących.

Kongresowe wskazania na temat modlitwy o powołania

1. Prymat łaski i modlitwy w duszpasterstwie powołań (potrzebny wielki ruch modlitewny o powołania)

Zarówno dokument przedkongresowy jak i wszystkie wystąpienia kongresowe oraz kongresowe Przesłanie do wspólnot kościelnych zgodnie przypominają i podkreślają absolutny prymat łaski i Bożego daru nad ludzką aktywnością w odniesieniu do powołań.

W podobnie jednoznaczny sposób wypowiedział się Ojciec Święty w obu orędziach do uczestników Kongresu. W orędziu na rozpoczęcie Kongresu Jan Paweł II napisał, iż "rodzenie się nowych powołań w Duchu Świętym staje się możliwe wtedy, gdy wspólnota wierzących jest żywa i wierna Panu. Ta owocna żywotność zakłada silny klimat wiary, powszechną i nieustanną modlitwę, troskę o jakość życia duchowego, świadectwo wspólnoty i szacunku wobec różnorodnych darów Ducha, misyjny zapał w służbie Królestwa Bożego."

Jakże znamienne, gdy chodzi o miejsce modlitwy w duszpasterstwie powołań, są słowa, które kieruje Ojciec Święty do uczestników Kongresu w zakończeniu swego orędzia: "Najdrożsi Bracia i Siostry! Przed wami stoi z pewnością niełatwe zadanie, lecz nieprzerwana modlitwa, która towarzyszy temu spotkaniu Kościołów Europy, podsyca nadzieję w Boże obietnice oraz w radykalne odpowiedzi na Jego powołanie. Takie odpowiedzi są możliwe także w naszych czasach. To właśnie modlitwa jest tajemnicą zdolną zagwarantować odrodzenie ufności wewnątrz wspólnot chrześcijańskich. To właśnie modlitwa stanowi stałe wsparcie dla wszystkich powołanych oraz dla duszpasterstwa powołań w tych trudnych latach, które nie są jednak pozbawione wyraźnych sygnałów nowej wiosny duchowej."

Z kolei w orędziu na zakończenie Kongresu Jan Paweł II stwierdził, że najbardziej potrzebny jest obecnie "wielki ruch modlitwy", bez którego bezowocne pozostaną wszelkie inne formy troski o powołania. Rozkwit powołań "nie jest owocem spontanicznych narodzin ani aktywności, która opiera się jedynie na ludzkich środkach." Bóg stosuje zupełnie inną "pedagogikę powołań", której podstawą jest właśnie modlitwa, gdyż "każde powołanie jest przede wszystkim darem Boga". Ojciec Święty wzywa zatem do "wielkiego ruchu modlitwy, który obejmie wszystkie wspólnoty wierzących na kontynencie europejskim, przeciwstawiając się w ten sposób wiatrom sekularyzmu".

W kongresowym przesłaniu do wspólnot kościelnych czytamy: "Jezus zarysował strategię głoszenia Królestwa, której elementy są dla nas zobowiązujące i normatywne. Jezus najpierw wzywa: 'módlcie się'. (...) Oznacza to, że należy ponownie ożywić całe duszpasterstwo powołań wielkim dziełem modlitwy - w parafiach, we wspólnotach zakonnych, w grupach formacyjnych, w rodzinach - gdyż każde powołanie jest darem i tylko modlitwa formuje zdolność do przyjęcia tego daru i do otwarcia serca".

2. Formy modlitwy w duszpasterstwie powołań

I Europejski Kongres Powołań był nie tylko WEZWANIEM DO MODLITWY lecz także MIEJSCEM MODLITWY o powołania. Stałym punktem programu każdego dnia była Eucharystia oraz liturgia godzin. Uczestnicy Kongresu przeżyli ponadto adorację eucharystyczną w intencji powołań.

Kardynał Pio Laghi w homilii wygłoszonej na zakończenie Kongresu stwierdził: "Nie mogliśmy zakończyć inaczej tego Kongresu nt. nowych powołań dla nowej Europy jak tylko zawierzając nas modlitwie. W szczególny sposób pozwólmy, by w nas, z nami i przez nas modlił się Jezus, Najwyższy Kapłan i nasz Boski Mistrz."

Kongres był nie tylko miejscem lecz także SZKOŁĄ MODLITWY. W wielu homiliach i wystąpieniach wskazywano bowiem przykłady i propozycje konkretnych sposobów modlitwy o powołania.

Kard. P. Laghi podkreślił, że modlitwa, z której bierze początek duszpasterstwo powołań, powinna oznaczać nasze włączenie się w "modlitwę arcykapłańską Jezusa", zapisaną w 17. rozdziale Ewangelii św. Jana. Filarami tej modlitwy są następujące prośby:

  • "Ojcze Święty, zachowaj ich w Twoim Imieniu, które mi dałeś" (J 17, 11);
  • "Uświęć ich w prawdzie. Słowo Twoje jest prawdą" (J 17,17);
  • "Nie tylko za nimi proszę, ale i za tymi, którzy dzięki ich słowu będą wierzyć we Mnie; aby wszyscy stanowili jedno" (J 17, 20 -21);
  • "Jak Ty mnie posłałeś na świat, tak i Ja ich na świat posłałem" (J 17, 18).

Z kolei Kard. Carlo Martini z Mediolanu ukazał Lectio divina jako podstawę modlitwy o powołania. Lectio divina to indywidualne lub wspólnotowe czytanie fragmentu Pisma św. jako Słowa Bożego. Pod wpływem Ducha Świętego lektura biblijna przechodzi w medytację, modlitwę i kontemplację. Celem lectio divina jest rozbudzanie zamiłowania do Pisma św., które jest źródłem życia duchowego i apostolskiego. Lectio divina umożliwia też lepsze rozumienie liturgii, pogłębienie życia modlitewnego oraz odkrycie i pójście za własnym powołaniem.

Kard. C. Martini powołał do życia grupę powołaniową "Samuel" dla młodzieży w wieku 17- 25 lat. Spotkania tej grupy odbywają się raz na miesiąc i trwają 5 godzin. Spotkanie zaczyna się od czytania kolejnego fragmentu księgi Samuela oraz przypowieści o siewcy. Następnie ma miejsce biblijny wykład wyjaśniający, długa adoracja eucharystyczna oraz praca w grupach. Z kolei młodzi piszą na kartkach swoje pytania i wątpliwości zrodzone pod wpływem lektury Pisma św. i osobistej modlitwy. Na pytania te odpowiada ksiądz prowadzący spotkanie. Możliwa jest też wtedy dyskusja i dialog. Całość kończy modlitwa.

Sądzę, że podobny schemat spotkań w skróconej formie można zastosować na spotkaniach ze służbą liturgiczną i młodzieżowymi ruchami formacyjnymi.

W wielu wystąpieniach podkreślano też rolę liturgii jako wspólnotowej formy modlitwy o powołania, rolę czuwań nocnych, dni skupienia, adoracji eucharystycznych, adoracji i modlitw z racji pierwszego czwartku miesiąca, rekolekcji, pielgrzymek. Wszystkie te formy stosowane są także w duszpasterstwie Powołań w naszym kraju.